Hanif Murat

Bu muhtelif kaynaklar arasından Kuran’ın birinci sırada zikredilmesi sizleri aldatmasın. Pratikte Kuran en zayıf halka işlevi görmektedir. Bu gerçeği çok fazla efor sarf etmeden de gözlemleyebilirsiniz. Örneğin; elinize en temelinden cami önlerinde satılan bir ilmihal alın. Ve bu ilmihalde çıkarılan hükümlerin kaç tanesinin Kuran menşeli olduğuna baktığınızda, çıkacak sonucun % 1’den bile az olduğunu görmeniz sizi şaşırtmasın. Gene biraz Kuran perspektifiniz oluşmuşsa, bu ilmihalde Kuran’ın hilafına yazılmış malumatlara baktığınızda Kuran’dan çıkarılan hükümlerin onlarca kat fazlası olduğunu görürsünüz.  

İkinci testinizi din adamları üzerinden yapabilirsiniz. Bir camiye gidin ve imamın vaazını dinleyin. Kaç tane ayetten iktibas yaptığını, buna karşılık imamın söylediği hadis, menkıbe, sahabe hikâyesi, ulema fetvası sayısını kıyaslayın. Aradaki uçurumu görmemeniz dikkatsizliğinize yahut bakarkör olmanıza işarettir.  

Üçüncü deneyiniz şu olsun: Gidin bir cami imamına fıkhi bir soru sorun. Ancak şıp diye cevap veremeyeceği sıra dışı bir soru olsun. Yanından ayrılmayın ve gözlemleyin. Bu sorunun cevabını nerede arayacak. Eğer dedikleri gibi Kuran birinci sırada olsaydı, ilk olarak bir Kuran mealinin arkasındaki fihriste bakması gerekirdi. Orada bulamazsa hadise ondan sonra diğer kaynaklara yönelmeliydi. Ancak o, %50 ilmihale bakacak %50 ise sizi başından savacaktır. Ve bu mezkûr şahıs bu işten maaş alan, günde toplam yarım saatten az zaten üzerine farz olduğuna inandığı namazları kılarak çalışıp gerisinde ense yapabildiği bir işe sahiptir. Yani bu soruyu sıradan bir Müslüman’a değil profesyonel bir din adamına sordunuz. Hatta benzer bir geri bildirimi ilahiyatçı akademisyenlerden de almanız size sürpriz gelmemelidir. İlahiyat camiasının büyük bir kısmının Kuran’a karşı ilgisiz ve bilgisiz, hatta bakarkör olmaları, içerilerinde harmanlandıkları ekolün gereğidir yalnızca.[1] Bu deneyleri meşhur olmuş dini kitaplara bakarak ve televizyona çıkan ilahiyatçıları gözleyerek de tecrübe edebilirsiniz.[2] 

Bu misallerin geneli yansıtmadığı, Türkiye’deki hocaların beş para etmeyeceği ancak diğer ülkelerde pek çok kalifiye din adamı bulunduğu yahut: “Nerede o eski âlimlerimiz!” türünden itirazlar gelebilir. Aslında mevcut durum vakıayı özetlemeye kâfi olsa da bu tarz esip gürlemelerin, sadece saman alevinden ibaret olduğunu gözler önüne sermek gereklidir. 

Ülkemizde cumhuriyetin ilanıyla beraber Sünniliğin kan kaybettiği doğrudur. Ancak konumuz Sünnilik ve Kuran olduğu için bu hususta cumhuriyetin menfi bir rol aldığını söyleyemeyiz. Hatta Kuran tefsiri ve meali konularında devletin ön ayak olduğu ve aykırı sesleri devlet cebriyle susturma olanağının kalmadığından, Kuran minderi üzerinden güreşmek zorunda kalındığı için müspet bir rol oynadığını rahatlıkla ifade edebiliriz. Çünkü şu gün, en azından bizlere cevap yazmak için Kuran’dan alıntı yapmak zorunda olanlar Osmanlı, Abbasi ve Emevi dönemlerinde olsalar sadece ölüm fetvamızı vermekle yetineceklerdi. Örneğin; hala benzer yetkiye haiz Kuran diline sahip Arap din adamlarının Kuran noktasındaki cehaletlerini dehşetle seyretmekteyim. Hatta Kuran’a ölü bir metinmiş gibi davranmaları açısından bizimkilerden fersah fersah üstün olduklarını üzülerek müşahede etmekteyim.[3] 

9:34 Ey iman edenler! Hocaların ve şeyhlerin[4] çoğu insanların mallarını batıl yoldan yerler. ALLAH’ın yolundan da çevirirler. Altını ve gümüşü yığıp ALLAH yolunda harcamayanlara acı bir azabı müjdele.[5] 

Eski âlimlere gelirsek, bu konuda Sünniliğin çıkış noktasına bakmamız yerindedir. Erken dönemde dört farklı ekol vücut bulmuştu. Sünneti (hadisi) önceleyen Sünnilik, Ali evladını merkeze yerleştiren Şiilik, Kuran ve aklı bayraklaştıran Mutezile ve yalnızca Kuran diyen Hariciler. Bu dört gruptan günümüze yalnızca ikisi ulaşabilmiştir. Ve ikisinin ortak noktası da Kuran’dan başka şeylerin mümessilleri olmalarıdır. Diğer grupların da yaşadığı dönemlerde, en azından cedel ve cevap yetiştirmek için de olsa çağın Sünni din adamlarının eserlerinde az miktarda bulunmakla beraber, Kuran’ı hiç değilse referans gösterdiklerini görmekteyiz. Ancak Mutezile ve Hariciliğin tamamen izlerinin silindiği 11’inci yüzyılın sonlarından itibaren, bu iki ekol kendi aralarındaki mücadeleler [6] dışında asla Kuran’a gitmeye tenezzül bile etmemişlerdir. Bu durum 19’uncu asırdaki yeniden Kuran’a doğru bir yönelişin başlamasına değin doludizgin ilerlemiştir. 

23:53 Dinlerini[7] kutsallaştırılmış kitaplarla[8] aralarında parçaladılar. Her mezhep kendi kitabıyla sevinip övünmektedir.